شبکه انديشمندان قم
ارسال به دوستان ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 97282

آیا تأسیس دانشگاه صنعتی اشتباه بوده است؟(پرانتز باز3

یکی از انتقاداتی که به بزرگ مرد ایران مرحوم امیرکبیر گرفته می شود این است که وی به جای وارد کردن مدرنیسم به ایران مدرنیته را آورد. بسم الله الرحمن الرحیم آیا تأسیس دانشگاه صنعتی اشتباه بوده است؟ یکی از انتقاداتی که به بزرگ مرد ایران مرحوم امیرکبیر گرفته می شود این است که وی به جای وارد کردن مدرنیسم به ایران مدرنیته را آورد، یعنی به جای وارد کردن کل اندیشه جامع نوگرایی، فقط نظامی ازآن را آورد که بیشتر پوسته تجدد بوده و صرفا برای صنایع نظامی و دفاعی و احتمالاً پزشکی راهگشا بود به عبارت بهتر این اشکال را باید به همه روشنفکران نیز وارد کرد که در دو سده گذشته، به جای انتقال مدرنیسم به ایران، مدیرنیته راکه قشری سطحی و دم دستی از آن بود وارد کرد ه و نگاهی به جا معیت این اندیشه ومبانی فلسفی و نظری و علوم انسانی آن نداشتند. (در اینجا از انتقاداتی که به مدرنیته وارد است موقتاً چشم پوشی می شود) دقیقاکاری که امیرکبیر کرد این بود که به جای وارد کردن دانشگاه جامع یعنی university به زبان عربی «جامعه» ، آموزشگاه صنعتی و تک بعدی یعنی polytechnic یا «دارالفنون» را وارد کشور کرد. هرچند بعد از گذشت این سالها خدمت امیرکبیر جای تقدیر فراوان دارد چرا که در دوران خود بی نظیر بود اما از نقد آن نیز گریزی نیست. دانشگاه آنچنان که با خودمبانی فکری و جامعیت علوم وفرهنگ را در بردارد مایه رشد و نجات فرهنگی و علمی است و می تواند به افراد نگاه از بالا (هلیکوپتری) داده ومعرفت درجه دوم ارزانی کند ولی اگر فقط به ابعادی از آن توجه شود نتیجه ای جز تقلید، عقب ماندگی و شکاف در سطوح مختلف علمی ، فرهنگی و اجتماعی و حتی سیاسی ایجاد نخواهد کرد، متأسفانه در ایران از هنگام ورود اولین دانشگاه به ایران سنگ بنا کج نهاده شد و هنوز هم که بیش از 160 سال از تأسیس دارالفنون می گذرد شاهد ساخت و رونق دانشگاههای تک بعدی صنعتی هستیم که به نظر می رسد کاری اشتباه در ایران معاصر و خصوصاً ایران بعد از انقلاب است که داعیه تمدن سازی دارد و می خواهد تمدن نوین اسلامی را به جهان نشان دهد. در غرب چه می گذرد؟ در کشورهای غربی هم دانشگاه جامع زیاد هست هم دانشگاههای صنعتی در آمریکا دانشگاهی GeorgiaCAlTech. MIT را می توان نام برد در استرالیا Sudny University of Technology هست و مشابه آن در ونکور و تورنتوی کانادا و همچنین در آلمان نیز مشاهده می شود. اما با گذشت زمان روبروسمت دانشگاههای جامع گذاشته شده و مثلاً دانشگاه Texas A&M که در ابتدا یک دانشگاه نظامی و مخصوص مردان بود و فقط دو دانشکده کشاورزی و مهندسی مکانیک داشته به مرور زمان گسترش یافته و رشته های علوم پایه و علوم انسانی و حقوق را هم ایجاد کرده است و به دنبال ایجاد رشته های علوم پزشکی هم هست و از طرفی دانشگاههایی که صرفاً صنعتی هستند به این نتیجه رسیده اند که خروجی های آنها کارآیی های لازم را نداشته و با مشورت کارشناسان 16 واحد درسی علوم انسانی به درسهای آنها اضافه کردند و دانشجویان موظف شدند بخشی از آن دروس را اخذ کنند تا فارغ التحصیل شوند و بعد از این شاهد موفقیت بیشتر فارغ التحصیلان جدید بودند (به نقل از دکتر گلشنی ، خبرگزاری فارس 7/10/91). پس دانشگاههای صنعتی جهانیا به سوی جامع شدن نهاده اند یا با اضافه کردن مکملها و پیوستهای فرهنگی درصدد رفع نقص یا کاهش مشکل خود هستند. حال چه باید کرد؟ به نظر میرسد دانشگاههای جدید صنعتی ایران نیز که ریشه در دارالفنون داشته و یا گرته برداری از MIT بوده اند باید همین روش را اخذ کنند. اولاً : از تأسیس دانشگاه صنعتی جدید در کشور خودداری شود ولی به توسعه دانشکده های صنعتی در دانشگاههای جامع توجه شود. ثانیاً: به عنوان راه حل کوتاه مدت دروس مناسب علوم انسانی به دانشجویان تکلیف شود (علاوه بر دروس عمومی)، دروسی مثل فلسفه علم ، تاریخ علم اخلاق مهندسی، اسلام و محیط زیست، دین و فناوری و .... ثالثاً: در درازمدت به فکر تبدیل دانشگاههای صنعتی شریف و امیرکبیر و اصفهان و ... به دانشگاه جامع بوده تا دانشجویان با نگاهی جامع و فراگیر توان فهم معرفت درجه دوم و نگاه بالا را یافته و منظومه فکری خود را کامل کنند و تکنولوژی را با هنر عجین کرده و... ولی می توان شروع آنرا از اضافه کردن دانشکده های معماری ، شهرسازی ، مدیریت و .... هموار کرد. منتظر نقدها و یادآوریهای مفید صاحب نظران هستم.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :