شبکه انديشمندان قم
ارسال به دوستان ذخیره خروجی XML خروجی متنی خروجی PDF
کد خبر : 62962

علم نافع کدام علم است ؟

(اللهم انی اعوذ بک من علم لا ینفع) که ما در دعاهایمان میگویم به این معنی که خدایا ما از علمی که ب دردمان نمیخورد به تو پناه میبرم. و این سوال که علم، نافع و انفع دارد یا نه؟ آیا همه علم ها به یک اندازه به درد میخورند یا نه؟ این سوالاتی که برای من مطرح شده برای خیلی از افراد نیز مطرح شده است. این مسئله من را واداشت که تحقیقی در این زمینه انجام بدهم. که ببینم علم نافع با علم انفع با علم ضار و با علم بی خاصیت چه فرقی میکنند.
آقای دکتر لطفا درمورد موضوع کتاب و دغدغه ذهنی خود برای نوشتن این کتاب توضیح بدهید؟
این سوال زیاد از طرف افراد مطرح میشود که همه علوم مفید هستند یا خیر؟ و علم نافع که در احادیث و روایات گفته شده چه چیزی هست؟ علم لاینفع چه چیزی هست؟ (اللهم انی اعوذ بک من علم لا ینفع) که ما در دعاهایمان میگویم به این معنی که خدایا ما از علمی که ب دردمان نمیخورد به تو پناه میبرم. و این سوال که علم، نافع و انفع دارد یا نه؟ آیا همه علم ها به یک اندازه به درد میخورند یا نه؟ این سوالاتی که برای من مطرح شده برای خیلی از افراد نیز مطرح شده است. این مسئله من را واداشت که تحقیقی در این زمینه انجام بدهم. که ببینم علم نافع با علم انفع  با علم ضار و با علم بی خاصیت چه فرقی میکنند.

زیرا بعضی از علوم مضرند. بعضی علوم بی خاصیت هستند. بعضی علوم نافع اند و بعضی علوم انفع. با توجه به محدودیت های آدمی؛ محدودیت های فکری، ذهنی، وقتی، فرصتی و توانایی کم انسان، نمیتواند به یادگیری همه علوم برسد. باید به علومی برسد و وقت برای آنها بگذارد که در درجه اول نفع بیشتری برای آنها دارد و از آن طرف از علومی که مضرند پرهیز کند. حتی از علومی که نه نفع و نه ضرری برای انسان دارند پرهیز شود. زیرا این ها جا را برای علوم دیگر تنگ میکنند. لذا نتیجه ای که ما از این نکته به دست می آوریم این است که بین علوم نافع یا انفع باید علمی که مفیدتر است را برگزینیم و این توصیه اسلام است که همه چیز را لازم نیست یاد بگیرید. ببینید در علم چه چیزی نافع تر و مفید تر است، آن را یاد بگیرید.
و به این دلیل که تا کنون در این راستا هیچ کوششی صورت نگرفته بود و حتی مقاله ای در این زمینه وجود نداشت من سعی در نگارش این کتاب کردم . که در این بین من متوجه شدم اختلاف نظرهای میان علامه طباطبایی و شهید مطهری وجود دارد و سعی کردم این اختلاف نظرها را در کتاب خود جمع کنم. و نظریه ای مطرح کنم که حرف هر دو بزرگوار در آن جا داشته باشد.
 دلیل نامگذاری کتاب به این اسم چه بود؟

هنگامی که قصد کردم این موضوع را بررسی کنیم به این نتیجه رسیدیم که این موضوع را از دو دیدگاه میتوان بررسی کرد. یکی دیدگاه دانشمندان جهان چه دانشمندان شرقی، چه دانشمندان غربی و دیدگاه های دیگری که به وحی متصل بودند یعنی قران و احادیث. ما کار را به دو قسمت تقسیم کردیم در قسمت اول بررسی میکنیم که قران و احادیث چی گفته اند ( خدا، پیغمبر و معصومین) و در قسمت دوم که انشاالله در آینده به چاپ میرسد، بررسی میکنیم دانشمندان غربی و شرقی در این زمینه چه گفته اند. این افراد نیز حرف های قشنگی برای گفتن دارند . مثلا غزالی یک جمله زیبا بیان میکند. ایشان گفته اند: علم کسی را بیهوده رها نمیکند علم یا نجاتت میدهد یا هلاکت میکند.

دانشمندان غربی نیز صحبت های مفیدی در این زمینه دارند.الان در کشورهای غربی اینگونه نیست که هر موضوعی را برای تحقیق برگزینند. حتی برای پایان نامه ها و مقالاتشان و بسیار به این نکته توجه میشود که موضوع مورد بررسی حتما مفید به فایده باشد و به همین دلیل به نتایجی که میخواهند میرسند.

علم بی خاصیت چگونه علمی میتواند باشد؟

ما در علم بی خاصیت موارد بسیاری داریم مثلا در زمان قدیم پیامبر ازبعضی از آنها نام آوردند مانند علم سحر. حتی علم سحر علم مضرر است. علم رمل، علم دانستن انساب، به این معنی که نسب افراد به چه کسانی میرسد. این ها جزء علومی هستند که روایات ما گفتند بی خاصیت هستند. رها کنید و یا مضرند.  از این علوم فرار کنید.

علم های مضرر درجامعه امروزی ما چقدر جا دارند؟

متاسفانه در جامعه ما این علوم هنوز و جود دارند و خیلی از افراد به آنها مراجعه میکنند. برای مثل فالگیرها همچنان در جامعه دکان های فعالی دارند.

به نظر شما پذیرش افراد نسبت به این علوم چگونه است؟

من فکر میکنم اکثر مردم به این مسائل آگاه هستند. ولی هنوز این علوم جایگاهشان را در جامعه دارند. و این نکته قابل بیان است که علوم غیر نافع و مضرر فقط به موضوع های که نام بردم محدود نمیشود و خیلی فراتر از این مسائل هستند و واقعا وقت، ذهن و فکر افراد را تلف میکند. مثلا بچه های ما خیلی وقتشان را صرف علومی میکنند که به بازی های کامپیوتری مربوط میشود یعنی اطلاعات بی خاصیت یا وقت گذاشتن برای فهمیدن زندگی خصوصی بازیگران یا فوتبالیست ها این ها همگی جز علوم غیر نافع هستند.

آیا مواردی که نام بردید در محدوده ی علم قرار میگیرند؟

بله.  من تعریف علم را در کتاب آورده ام . ما یک تعریف جامع بیان کرده ایم. علم یعنی دانش یعنی هرچه انسان میداند .

و در آخر من موافق  نیستم که افراد به دنبال هر اطلاعاتی، وقت گذراند .حتی به عنوان سرگرمی هم شایسته نیست که افراد زمان خود را صرف بدست آوردن این اطلاعات بکنند زیرا جزء علوم غیر نافع هستند.

شایان ذکر است از این کتاب مقاله علمی به نام (ملاک علم نافع) اخذ شده است. همچنین یک مقاله علمی پژوهشی نیز از این کتاب در مجله دانشگاه اسلامی چاپ شده است.


نظر شما



نمایش غیر عمومی
تصویر امنیتی :